Michail Gorbatsjov was de beste Rus die het Westen kon overkomen

Posted on

De laatste leider van de Sovjet-Unie, Michail Gorbatsjov, overleed dinsdag op 91-jarige leeftijd. Hij zal voor altijd bekendstaan als een van de belangrijkste figuren van de val van de Sovjet-Unie en het einde van de Koude Oorlog. Gorbatsjov hoopte dat de combinatie van hervorming en openheid de Sovjet-Unie van de ondergang zouden redden. Onbedoeld leidde zijn beleid tot precies het tegenovergestelde. In Rusland is hij daarom niet populair, maar in het Westen wel.

Michail Sergejevitsj Gorbatsjov werd geboren in 1931 en groeide op in de Sovjet-Unie onder leiding van de nietsontziende dictator Jozef Stalin. De jonge Gorbatsjov was een groot voorstander van het destalinisatiebeleid van Stalins opvolger Nikita Chroesjtsjov. Afbeeldingen en standbeelden van Stalin werden verwijderd en de onmenselijke werkkampen (goelags) werden opgeheven. Het inspireerde Gorbatsjov om politiek actief te worden.

Na een studie rechten aan de universiteit in Moskou klom hij langzaam maar zeker op binnen de Russische Communistische Partij, die het ook na de dood van Stalin voor het zeggen had. In 1985 werd Gorbatsjov secretaris-generaal van de Communistische Partij en daarmee de leider van de Sovjet-Unie.

Hij erfde een land dat zwaar in verval was geraakt als gevolg van de Koude Oorlog, met name de wapenwedloop met de Verenigde Staten. Tot overmaat van ramp vond een jaar na zijn aantreden de kernramp in Tsjernobyl plaats. Gorbatsjov begreep dat de Sovjet-Unie op instorten stond, en probeerde dat met ingrijpende hervormingen te voorkomen.

Perestroika en glasnost

Met perestroika (letterlijk “verbouwing”) wilde Gorbatsjov de Russische industrie moderner en efficiënter maken. Dat was nodig na tientallen jaren van overheidsbemoeienis, corruptie en een wirwar van regels. Ook maakte hij in 1989 een einde aan de kostbare oorlog die de Sovjet-Unie al tien jaar voerde in Afghanistan.

Glasnost (openheid) hield in dat de Sovjet-Unie, zowel de overheid als de samenleving, opener en transparanter moest worden. Persvrijheid en vrijheid van informatie moesten de nieuwe pijlers van het regime worden. Sovjetburgers kregen na zeventig jaar meer vrijheden dan ooit en veel politieke gevangen kwamen vrij. Sovjetstaten roken hun kans op onafhankelijkheid, zeker nu de centrale overheid dat soort ideeën niet meer met geweld de kop in drukte.

Gorbatsjov wilde ook de Sovjet-Unie meer openstellen richting het buitenland. Vanaf het begin van zijn ambtsperiode had de Sovjetleider een goede band met zijn Amerikaanse tegenhanger Ronald Reagan. De twee ontmoetten elkaar veelvuldig. Daarbij gingen ze bijna altijd op een opvallend hartelijke manier met elkaar om. Een manier die daarvoor en sindsdien niet meer voorgekomen is tussen Amerikaanse en Russische leiders.

Ronald Reagan en Michail Gorbatsjov hadden een warme band. Een hartelijke omhelzing tussen de Amerikaanse en Russische leiders is tegenwoordig ondenkbaar.

Ronald Reagan en Michail Gorbatsjov hadden een warme band. Een hartelijke omhelzing tussen de Amerikaanse en Russische leiders is tegenwoordig ondenkbaar.

Foto: Getty Images

‘Mister Gorbachev, tear down this wall!’

Op 12 juni 1987 gaf Reagan een toespraak bij de Berlijnse Muur. Daarin sprak hij de beroemde woorden “Mister Gorbachev, tear down this wall!” (“Meneer Gorbatsjov, haal deze muur neer!”). Ruim twee jaar later, in november 1989, werd de Berlijnse Muur inderdaad afgebroken. Weer een jaar later werd het IJzeren Gordijn definitief opgeheven met de hereniging van Duitsland. De Sovjet-Unie trok de troepen terug uit Oost-Europa.

Voor zijn “leidende rol in het radicaal veranderen van de relaties tussen Oost en West” kreeg Gorbatsjov in 1990 de Nobelprijs voor de Vrede. Gorbatsjov was inmiddels de eerste president van de Sovjet-Unie. Die functie had hij zelf gecreëerd, in een poging de Russische politiek verder te hervormen. Dat bleek tevergeefs.

In maart 1990 maakte Litouwen zich als eerste staat los van de Sovjet-Unie. Een jaar later zouden er in totaal nog dertien volgen, wat in december 1991 het uiteenvallen van de Sovjet-Unie betekende. Dat wordt algemeen beschouwd als het einde van de Koude Oorlog. Het betekende in ieder geval het einde van de politieke loopbaan van Gorbatsjov.

Geliefd in het Westen, verguisd in Rusland

Het is onwaarschijnlijk dat Gorbatsjov alle gevolgen van zijn beleid had voorzien of zelfs maar had gewild. Na de val van de Sovjet-Unie gaf hij lezingen en zette hij zijn eigen stichting op. Hij bleef Reagan ontmoeten en figureerde zelfs in een reclame voor een Amerikaanse pizzaketen. Daardoor bleef hij populair in het Westen.

Maar niet in alle landen buiten Rusland is hij geliefd. Zo staat hij voor een deel van de inwoners van de Baltische staten voor wreedheid. Dat komt doordat hij in 1991 het leger naar protesten tegen de Sovjet-Unie in Litouwen en Letland stuurde. Er kwamen toen meer dan twintig burgers om het leven.

In Rusland werd Gorbatsjov vooral gezien als de man die de Sovjet-Unie uit elkaar liet vallen en de Koude Oorlog ‘verloor’. Zijn gebrek aan populariteit in Rusland werd pijnlijk duidelijk nadat hij in 1996 minder dan 5 procent van de stemmen had gekregen bij de presidentsverkiezingen.

De oud-president liet zich daarna geregeld kritisch uit over zijn opvolgers. Gorbatsjov had vooral kritiek op de agressieve manier waarop Vladimir Poetin Rusland weer een wereldmacht probeerde te maken. Hij werd door journalisten nog vaak gevraagd om de relatie tussen de VS en Rusland te duiden.

Gorbatsjov stierf volgens het ziekenhuis waar hij verpleegd werd na een langdurige ziekte. Het is onduidelijk waar hij precies aan leed, maar hij had sinds 2020 al steeds medische zorg nodig. Hij gaat de geschiedenis in als een van de invloedrijkste en ook ‘menselijkste’ politieke leiders ooit. Iets waar hij zelfs door Poetin voor wordt geprezen.

Jasaseosmm.com Smm Panel is the best and cheapest smm reseller panel Buy Instagram Verification for instant Instagram likes and followers, Buy Verification Badge, Youtube views and subscribers, TikTok followers, telegram services, and many other smm services. telegram, and many other smm services